Voorbestellingen liggen gevoelig bij veel verzamelaars.
De afgelopen jaren zijn verschillende winkels gesloten, waardoor klanten achterbleven met betaalde figuren die nooit werden geleverd. De faillissementen van enkele bekende bedrijven op de Europese en internationale markt hebben het vertrouwen van verzamelaars verder ondermijnd.
Sommige verzamelaars verloren honderden of zelfs duizenden euro’s aan bestellingen die zij meer dan een jaar vóór de aangekondigde releasedatum hadden geplaatst.
Veel verzamelaars hebben daarom besloten om helemaal niet meer voor te bestellen.
Die reactie is begrijpelijk, maar brengt een ander probleem met zich mee. In een sector waarin figuren vaak in beperkte oplage worden geproduceerd, loopt u het risico een gewild exemplaar volledig mis te lopen wanneer u wacht tot het op voorraad is.
Voorbestellingen zijn niet uniek voor de markt van verzamelfiguren. Ook in andere sectoren werkt dit systeem uitstekend. Het risico zit vooral in de manier waarop sommige winkels hun klanten laten betalen.
U kunt blijven voorbestellen en tegelijk de risico’s sterk beperken door enkele eenvoudige principes te volgen.
In deze gids zetten we de belangrijkste aandachtspunten op een rij, zodat u met een geruster gevoel kunt verzamelen.
Waarom wantrouwen veel verzamelaars voorbestellingen?
Wanneer u een figuur volledig betaalt die pas over twaalf, achttien of vierentwintig maanden beschikbaar is, vertrouwt u uw geld voor lange tijd toe aan een winkel.
Tot de bestelling wordt geleverd, hebt u noch de figuur, noch het betaalde bedrag in handen.
Krijgt de winkel financiële problemen, kan hij zijn leverancier niet betalen of zet hij zijn activiteiten stop, dan bestaat het risico dat u uw bestelling nooit ontvangt.
Tegen de tijd dat het probleem duidelijk wordt, is het vaak al te laat om nog een beroep te doen op de bescherming van PayPal of uw kaartuitgever.
Betaalbescherming geldt namelijk niet onbeperkt. PayPal hanteert bijvoorbeeld een termijn van 180 dagen om bepaalde geschillen te openen wanneer een product niet is ontvangen. Veel figuren worden echter meer dan zes maanden vóór hun release aangekondigd.
Wie zo lang van tevoren volledig betaalt, stelt zich dus bijzonder kwetsbaar op.
Voorbestellingen blijven toch onmisbaar
Een voorbestelling is niet gewoon een manier voor een winkel om geld te innen vóór de levering.
Voorbestellingen spelen een essentiële rol in de markt voor verzamelfiguren.
Ze helpen fabrikanten de vraag in te schatten
Veel figuren verschijnen in een beperkte oplage of worden maar gedurende een korte periode geproduceerd.
Voordat de productie begint, moet de fabrikant bepalen hoeveel exemplaren hij zal maken. De bestellingen van distributeurs en winkels vormen daarbij een belangrijke graadmeter.
Voorbestellingen helpen fabrikanten dus om de vraag nauwkeuriger in te schatten.
Worden er te weinig exemplaren geproduceerd, dan kunnen veel verzamelaars de gewenste figuur niet bemachtigen. Bovendien kan er meteen sterke speculatie rond het product ontstaan.
Worden er te veel exemplaren geproduceerd, dan kunnen fabrikanten, distributeurs en winkels met grote hoeveelheden onverkochte voorraad blijven zitten die uiteindelijk moet worden afgeprijsd. Dat kan de waarde van het product aantasten en is nadelig voor verzamelaars die het al hebben gekocht.
Sommige fabrikanten, waaronder Good Smile Company, leggen openlijk uit dat de productieaantallen van bepaalde figuren worden bepaald op basis van het aantal ontvangen voorbestellingen.
Ze geven verzamelaars de kans hun gewenste figuur te reserveren
Met een voorbestelling weet u dat er een exemplaar voor u wordt gereserveerd.
Zodra de periode voor voorbestellingen is afgesloten, kan de fabrikant de productie beperken of definitief stopzetten.
Winkels krijgen vervolgens een vast aantal exemplaren toegewezen. Zodra die allemaal zijn gereserveerd, is het product uitverkocht, soms al maanden vóór de officiële release.
Helemaal niet meer voorbestellen brengt ook risico’s met zich mee
Veel verzamelaars vertellen ons dat ze uit angst om hun geld te verliezen helemaal zijn gestopt met voorbestellen.
Ze nemen vervolgens contact met ons op zodra de figuur die ze wilden eindelijk op de markt is verschenen.
Helaas is het dan vaak te laat.
De figuur kan dan al zijn uitverkocht bij de fabrikant, de distributeur en alle officiële verkooppunten.
De verzamelaar heeft dan nog maar drie mogelijkheden:
- afzien van de figuur;
- wachten op een mogelijke heruitgave die misschien nooit komt;
- een veel hogere prijs betalen op de secundaire markt.
Dat is jammer, want verzamelaars zouden niet tussen twee uitersten hoeven te kiezen:
- een figuur volledig betalen lang vóór de levering;
- alle voorbestellingen weigeren en het risico lopen de figuur nooit te bemachtigen.
Er is een evenwichtiger alternatief: reserveer de figuur met een beperkte aanbetaling en betaal het restbedrag pas wanneer hij daadwerkelijk bij de winkel beschikbaar is.
Voorbestellingen werken uitstekend in andere sectoren
Voorbestellen is niet alleen gebruikelijk bij verzamelfiguren.
Wanneer een klant een auto bestelt die nog moet worden gebouwd, betaalt hij doorgaans niet de volledige prijs een jaar vóór de levering.
Hij betaalt een aanbetaling bij de bestelling en het restbedrag wanneer de auto bij de dealer beschikbaar is.
Wordt de aankoop gefinancierd, dan gaat de kredietovereenkomst normaal in wanneer het restbedrag wordt betaald. De aflossingen starten dus wanneer de klant de auto ontvangt.
Hij betaalt niet een jaar lang voor een auto waarmee hij nog niet kan rijden.
Hetzelfde principe kan op verzamelfiguren worden toegepast:
- de verzamelaar betaalt een aanbetaling om de figuur te reserveren;
- de winkel bestelt het overeenkomstige exemplaar bij zijn leverancier;
- het restbedrag wordt gevraagd wanneer de figuur binnenkomt;
- de klant betaalt het volledige bedrag of gebruikt een erkende dienst voor gespreid betalen, zoals Alma of PayPal;
- de figuur kan onmiddellijk worden verzonden.
Voorbestellingen kunnen dus prima werken wanneer de betaling verstandig wordt georganiseerd en twee basisprincipes worden gevolgd.
Eerste principe: betaal vóór de aankomst alleen een aanbetaling
De eenvoudigste manier om het risico te beperken, is de volledige prijs pas te betalen wanneer de figuur beschikbaar is.
Met een aanbetaling bevestigt u de reservering zonder het volledige aankoopbedrag onnodig lang uit handen te geven.
Bij een figuur van 500 euro maakt het een groot verschil of u het volgende hebt betaald:
- een aanbetaling van 100 euro;
- of het volledige bedrag van 500 euro.
Met een aanbetaling blijft het bedrag dat u riskeert veel kleiner.
Waarom is volledige betaling bij de voorbestelling riskant?
Sommige winkels eisen de volledige betaling zodra de voorbestelling wordt geplaatst.
De klant moet dan de volledige prijs betalen voor een figuur die mogelijk pas achttien maanden later wordt geleverd.
Daardoor komt vrijwel het volledige risico bij de verzamelaar te liggen.
De winkel ontvangt meteen het volledige bedrag, terwijl de klant moet wachten tot het product is vervaardigd en geleverd.
Tijdens die periode kunnen verschillende problemen ontstaan:
- de fabrikant kan vertraging oplopen;
- de distributeur kan de toegewezen aantallen verminderen;
- de winkel kan met geldproblemen kampen;
- de winkel kan zijn leverancier niet betalen;
- de onderneming kan haar activiteiten stopzetten;
- de termijn om de betaling te betwisten kan verstrijken.
Volledige betaling kan een optie blijven voor klanten die daar bewust voor kiezen, maar mag niet de enige manier zijn om een figuur te reserveren waarvan de releasedatum nog ver in de toekomst ligt.
Tweede principe: begin pas met gespreid betalen wanneer het product binnen is
Veel verzamelaars denken dat ze al maanden vóór de aankomst moeten beginnen betalen om de kosten van een figuur te spreiden.
Dat is niet nodig.
U kunt bij de reservering een aanbetaling doen en pas gebruikmaken van een erkende dienst voor gespreid betalen zodra het product op voorraad is.
U kunt de figuur dan meteen ontvangen en het bedrag volgens het afgesproken schema aan de financieringsmaatschappij terugbetalen.
Hoe werkt een erkende dienst voor gespreid betalen?
Bij een dienst zoals Alma of PayPal Betalen in 4 wordt de financiering beheerd door een gespecialiseerde aanbieder die de winkel meteen betaalt.
De winkel ontvangt meteen de volledige aankoopprijs. De klant betaalt vervolgens de financieringsmaatschappij terug volgens de afgesproken voorwaarden.
De overeenkomst vermeldt duidelijk:
- het aantal termijnen;
- het bedrag van elke betaling;
- eventuele kosten;
- de voorwaarden voor goedkeuring;
- de identiteit van de onderneming die de financiering verstrekt.
Zo’n dienst is vooral nuttig wanneer het product beschikbaar is.
U kunt de kosten spreiden zonder tot de laatste termijn te moeten wachten om de figuur te ontvangen.
Waarom is het geen goed idee om eerder te beginnen betalen?
Neem een figuur van 600 euro die over twaalf maanden wordt verwacht.
De klant start meteen met een betalingsplan van 50 euro per maand gedurende één jaar.
Aan het einde van dat plan heeft de klant de volledige 600 euro betaald, terwijl de figuur mogelijk nog steeds niet is aangekomen.
Met andere woorden: de klant heeft volledig betaald voordat het product beschikbaar is.
Hij had diezelfde 50 euro elke maand op zijn eigen bankrekening kunnen zetten en het restbedrag kunnen betalen zodra de figuur binnenkwam.
Zo zou hij tijdens de volledige productieperiode de controle over zijn geld hebben behouden.
Welke andere waarschuwingssignalen zijn er?
Geen enkel element bewijst op zichzelf dat een winkel failliet zal gaan of twijfelachtige praktijken toepast.
Voorzichtigheid is echter aangewezen wanneer meerdere waarschuwingssignalen tegelijk verschijnen.
Wees voorzichtig met betalingsplannen van de winkel zelf
Sommige winkels organiseren zelf maandelijkse betalingen voor voorbestellingen.
Ze sturen elke maand een betaallink of schrijven automatisch terugkerende bedragen van de betaalkaart van de klant af.
Daarvoor kunnen ze Stripe of een andere dienst voor terugkerende betalingen gebruiken.
Stripe is in dat geval echter alleen een hulpmiddel om betalingen te innen.
Het gebruik van Stripe maakt van de winkel geen financiële instelling en betekent niet dat de klant een echt consumentenkrediet krijgt.
In de meeste gevallen werkt het systeem eenvoudigweg als volgt:
- de winkel verdeelt de prijs over verschillende betalingen;
- hij int elke termijn rechtstreeks;
- hij ontvangt geleidelijk de volledige prijs;
- de klant wacht ondertussen nog altijd op de productie van zijn figuur.
Het risico wordt dus niet echt verdeeld.
De klant betaalt het product gewoon vooraf, maar dan in verschillende delen.
Wat zegt de wet over betalingen in termijnen?
Een winkel kan niet zomaar een kredietplan van twaalf of achttien maanden opzetten alsof het om een eenvoudig abonnement gaat.
In België vallen betalingen die over meer dan twee maanden worden gespreid onder de regels voor consumentenkrediet.
Een onderneming die zelf krediet wil aanbieden, moet aan strikte voorwaarden voldoen. Afhankelijk van de formule moet zij als kredietgever erkend zijn of samenwerken met een erkende financiële instelling.
In België staat het statuut van kredietgever onder toezicht van de FSMA, de Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten.
Dat is geen eenvoudige formaliteit. De onderneming moet een uitgebreid dossier indienen en voldoen aan eisen rond onder meer haar bestuurders, organisatie en financiële situatie.
In Frankrijk geldt momenteel een eenvoudiger stelsel voor renteloze betalingen die over maximaal drie maanden worden gespreid.
Bij een langere looptijd kan de regeling onder de regels voor consumentenkrediet vallen en gelden er extra verplichtingen.
Wat u vooral moet onthouden
Het zou zeer uitzonderlijk zijn dat een kleine, onafhankelijke winkel voor verzamelfiguren zelf over de organisatie en erkenning beschikt om consumentenkrediet aan te bieden.
Voor zover wij weten, vermelden winkels die eigen betalingsplannen aanbieden doorgaans niet:
- een erkenning als kredietgever;
- een duidelijk geïdentificeerde financiële partner;
- een echte kredietovereenkomst;
- een controle van de terugbetalingsmogelijkheden van de klant;
- de informatie die normaal bij gereglementeerde financiering hoort.
Elke maand een Stripe-betaallink versturen, volstaat niet om een echte kredietdienst aan te bieden.
Wordt er geen financiële aanbieder duidelijk vermeld, ga er dan van uit dat de winkel de prijs van de figuur gewoon vooraf int.
De vraag is eenvoudig: welke financiële instelling beheert het krediet?
Kan de winkel daarop geen duidelijk antwoord geven, dan gaat het waarschijnlijk niet om een erkende dienst voor gespreid betalen zoals Alma, PayPal of een bank die aanbiedt.
Deze informatie weerspiegelt de regels die gelden op het moment waarop dit artikel werd gepubliceerd. De Europese regelgeving voor bepaalde vormen van gespreid betalen verandert vanaf 20 november 2026.
Moet een korting bij volledige betaling u wantrouwig maken?
Laten we duidelijk zijn: ja.
Sommige winkels geven korting aan klanten die hun voorbestelling onmiddellijk volledig betalen.
Het aanbod kan aantrekkelijk lijken:
- een aanbetaling doen en de normale prijs behouden;
- of meteen volledig betalen en korting krijgen.
Die korting kost de winkel geld. De winkel aanvaardt een lagere marge om uw betaling sneller te ontvangen.
Dat toont op zijn minst aan dat onmiddellijke betaling voor de winkel veel waarde heeft.
Deze praktijk bewijst niet automatisch dat de winkel in moeilijkheden verkeert. Ze kan wel wijzen op een sterke behoefte aan directe inkomsten, vooral wanneer:
- de korting aanzienlijk is;
- de releasedatum nog ver in de toekomst ligt;
- de winkel dit soort promoties voortdurend herhaalt;
- er al leveringsproblemen zijn gemeld;
- volledige betaling bij elke nieuwe voorbestelling sterk wordt aangemoedigd.
Vraag uzelf vóór u ingaat op het aanbod af of de besparing het extra risico werkelijk waard is.
Een besparing van 20 of 30 euro rechtvaardigt niet altijd dat u 500 euro gedurende achttien maanden aan een winkel toevertrouwt.
Een winkel kan de levering niet onbeperkt uitstellen
De wet verplicht de verkoper om vóór de bestelling een leveringsdatum of leveringstermijn mee te delen.
Bij een voorbestelling kan dat een maand, een kwartaal of een geschatte periode zijn. Een winkel kan niet volstaan met de mededeling dat het product wordt geleverd “wanneer de fabrikant het verstuurt”.
De datum of periode die bij de bestelling wordt meegedeeld, is bindend voor de verkoper.
Een vertraging bij de fabrikant kan een uitstel verklaren, maar geeft de winkel niet het recht om de leveringsdatum eindeloos te blijven verschuiven zonder de klant een keuze te bieden.
Wat kan de klant doen zodra de leveringsdatum verstreken is?
Zodra de aangekondigde datum of leveringstermijn is verstreken, kan de klant de winkel vragen om de bestelling binnen een bijkomende redelijke termijn te leveren.
Wordt de figuur ook binnen die extra termijn niet geleverd, dan kan de klant de bestelling annuleren en de terugbetaling van alle betaalde bedragen vragen.
De winkel mag de klant niet eindeloos aan de bestelling binden
Een winkel kan de leveringsdatum niet voortdurend uitstellen en tegelijk elke annulering weigeren.
De winkel mag de wettelijke rechten van de klant evenmin beperken door het volgende op te leggen:
- annuleringskosten nadat de leveringstermijn is verstreken;
- een terugbetaling uitsluitend in de vorm van een tegoedbon;
- de verplichting om te wachten tot de fabrikant het product officieel annuleert;
- een clausule waarmee de levering onbeperkt kan worden uitgesteld.
De overeenkomst bestaat tussen de klant en de winkel, niet tussen de klant en de fabrikant. De winkel blijft dus verantwoordelijk voor de levering en de terugbetaling, ook wanneer de vertraging bij de leverancier is ontstaan.
Vertragingen komen vaak voor op de markt van verzamelfiguren, maar doen de rechten van de consument niet verdwijnen.
Waarom hanteert Myth Factory een termijn van zes maanden?
Bij Myth Factory is de leveringsdatum op een voorbestellingspagina altijd een schatting.
Op elke betrokken pagina vermelden we duidelijk dat deze datum kan veranderen.
Fabrikanten van verzamelfiguren houden zich helaas vaak niet aan de planning die bij de opening van de voorbestelling wordt aangekondigd. Uit onze ervaring blijkt dat vertragingen van meerdere maanden in deze sector heel gebruikelijk zijn.
Daarom hebben we een duidelijke grens vastgelegd die rekening houdt met die realiteit, zonder klanten onbeperkt te laten wachten.
Wanneer de bij de bestelling aangekondigde leveringsdatum met meer dan zes maanden wordt overschreden, kan de klant een volledige terugbetaling van de voorbestelling vragen.
In dat geval worden geen annuleringskosten aangerekend.
Deze termijn van zes maanden maakt het mogelijk om:
- de fabrikant een redelijke marge te geven om de productie af te ronden;
- rekening te houden met vertragingen die in de sector vaak voorkomen;
- de klant een duidelijke uiterste termijn te bieden;
- te voorkomen dat een voorbestelling onbeperkt open blijft staan.
Fabrikanten moeten een redelijke marge krijgen om vertragingen op te vangen, maar klanten moeten altijd een duidelijke uitweg behouden.
Klantbeoordelingen vertellen niet altijd het volledige verhaal
Beoordelingen op Google, Trustpilot, Facebook en andere platforms kunnen helpen om de betrouwbaarheid van een winkel in te schatten.
De algemene score mag echter nooit het enige criterium zijn.
Een winkel kan duizenden producten uit voorraad correct hebben geleverd en tegelijk ernstige problemen hebben met oudere voorbestellingen.
Wanneer de score begint te dalen, vragen sommige bedrijven in korte tijd veel tevreden klanten om een positieve beoordeling te plaatsen.
Er is op zich niets mis mee om klanten om een authentieke beoordeling te vragen.
Een plotselinge toestroom van positieve beoordelingen kan recente waarschuwingen echter overschaduwen zonder de onderliggende problemen op te lossen.
Bekijk vóór u een voorbestelling plaatst vooral:
- beoordelingen uit de voorbije maanden;
- reacties die specifiek over voorbestellingen gaan;
- de manier waarop de winkel op ontevreden klanten reageert;
- ervaringen die in groepen van verzamelaars worden gedeeld;
- plotselinge veranderingen in het aantal beoordelingen;
- terugkerende klachten over dezelfde problemen.
Een goede historische score garandeert niet dat de winkel er vandaag nog even goed voor staat.
Wat moet u controleren vóór u een voorbestelling plaatst?
Controleer welke onderneming achter de website zit
Ga na of de volgende informatie duidelijk beschikbaar is:
- de wettelijke naam van de onderneming;
- het adres;
- het ondernemingsnummer;
- het btw-nummer;
- het land waar de onderneming is gevestigd;
- een werkend telefoonnummer of e-mailadres.
Aarzel niet om het vermelde telefoonnummer te bellen en te controleren hoe snel de klantendienst reageert. Dat is meteen een goede gelegenheid om vragen te stellen over de manier waarop de voorbestellingen in de praktijk worden beheerd.
Lees de meest recente beoordelingen
Baseer u niet alleen op de algemene score. Zoek vooral naar beoordelingen over voorbestellingen, terugbetalingen en de klantendienst.
Controleer welk bedrag vooraf wordt gevraagd
Vraag uzelf af hoeveel geld u aan de winkel toevertrouwt en hoelang dat bedrag vóór de levering bij de winkel blijft.
Controleer wie de betaling in termijnen werkelijk aanbiedt
Biedt een winkel financiering aan, dan moet duidelijk worden vermeld welke financiële instelling die financiering beheert.
Lees de annuleringsvoorwaarden
U moet weten:
- wanneer u kunt annuleren;
- of er kosten worden ingehouden;
- of u het geld terugkrijgt of alleen een tegoedbon ontvangt;
- welke grens geldt bij een aanzienlijke vertraging.
Controleer hoelang uw betaalbescherming geldt
Ga er niet van uit dat PayPal of uw kaartuitgever u tot aan de levering blijft beschermen.
Neem contact op met uw betaalprovider of bank om te weten welke termijnen van toepassing zijn.
Hoe werken voorbestellingen bij Myth Factory?
Myth Factory is een Belgische onderneming die sinds 2012 gespecialiseerd is in verzamelfiguren en beelden.
Wij beweren niet dat een voorbestelling volledig zonder risico is.
Een figuur die nog in productie is, biedt nooit exact dezelfde zekerheid als een product dat al in ons magazijn ligt.
Ons doel is het risico te beperken met duidelijke en eenvoudige regels:
- de vermelde leveringsdatum wordt duidelijk als een schatting voorgesteld;
- voor de betreffende voorbestellingen kan een aanbetaling worden gedaan;
- het restbedrag wordt gevraagd wanneer de aankomst van de figuur nadert;
- de klant kan bij de betaling van het restbedrag gebruikmaken van een erkende dienst voor gespreid betalen;
- de figuur kan worden verzonden zodra hij beschikbaar is;
- nieuwe data van fabrikanten worden bijgewerkt zodra ze beschikbaar zijn;
- klanten kunnen wijzigingen in de verwachte leveringsdatum van hun bestellingen volgen via hun persoonlijke account;
- een volledige terugbetaling kan worden gevraagd wanneer de bij de bestelling vermelde datum met meer dan zes maanden is overschreden;
- in dat geval worden geen annuleringskosten aangerekend.
Klanten die hun bestelling liever meteen volledig betalen, kunnen dat blijven doen.
Volledige betaling moet echter een keuze blijven en mag geen voorwaarde zijn om een figuur te reserveren.
Conclusie
Moeten verzamelaars stoppen met voorbestellen?
Nee.
Voorbestellingen blijven essentieel. Ze helpen fabrikanten realistische productieaantallen te plannen en geven verzamelaars de kans om de figuren te reserveren die ze niet willen missen.
Het probleem is niet dat u een figuur reserveert.
Het probleem is dat u de volledige aankoopprijs aan een winkel toevertrouwt lang voordat het product beschikbaar is.
U kunt dus blijven voorbestellen en het risico beperken door enkele eenvoudige voorzorgsmaatregelen te nemen:
- reserveer alleen de figuren die u echt wilt bemachtigen;
- beperk uw eerste betaling tot een aanbetaling;
- betaal het restbedrag wanneer het product beschikbaar is;
- start pas met gespreid betalen wanneer het product klaar is voor verzending;
- controleer de annuleringsvoorwaarden;
- houd de meest recente beoordelingen in de gaten;
- vermijd bestellingen zonder een duidelijke grens voor leveringsvertragingen.
De twee belangrijkste regels om te onthouden
Regel 1: betaal alleen een aanbetaling zolang de figuur niet op voorraad is.
Regel 2: begin pas met gespreid betalen wanneer de figuur beschikbaar is en kan worden verzonden.
Deze twee regels nemen niet elk risico van voorbestellingen weg.
Ze beperken wel sterk het bedrag dat u aan de winkel toevertrouwt en de periode waarin u financieel risico loopt.
Vraag u vóór u een figuur reserveert dus niet alleen af welke winkel de laagste prijs biedt. Kijk vooral welke winkel voldoende betrouwbaar is om uw voorbestelling onder goede voorwaarden te beheren.